Zakup sprzętu po 31 lipca 2026 – czy obejmie go spóźnione prawo do naprawy?

Kupno smartfona, pralki czy telewizora 1 sierpnia 2026 r. nie oznacza automatycznie, że sprzęt dostał pełny pakiet nowego „prawa do naprawy”. Problem nie leży w dacie na paragonie, lecz w tym, że Polska nie wdrożyła dyrektywy (UE) 2024/1799 w terminie. Termin minął 31 lipca 2026 r., a na 27 września polskie przepisy wdrażające nadal są projektem oznaczonym jako UC154.

Dla kupującego powstaje przez to prawna luka. I jest ona bardziej skomplikowana, niż sugeruje proste pytanie: „kupiłem po 31 lipca, więc nowe prawo już mnie obejmuje?”. Trzeba oddzielić reklamację kierowaną do sprzedawcy od nowego obowiązku naprawy po stronie producenta. To dwa różne mechanizmy i — co szczególnie ważne przy zakupach z sierpnia czy września 2026 r. — mogą mieć różne zasady przejściowe.

31 lipca 2026 r. był terminem dla Polski, a nie magiczną datą na paragonie

Dyrektywa 2024/1799 nakazała państwom UE przyjąć i stosować przepisy dotyczące prawa do naprawy od 31 lipca 2026 r. Polska tego terminu nie dotrzymała. Sam fakt upływu daty wskazanej w dyrektywie nie sprawia jednak, że prywatny sklep czy producent automatycznie zaczyna odpowiadać wobec polskiego klienta dokładnie tak, jak gdyby krajowa ustawa już obowiązywała.

To ważna różnica praktyczna. Dyrektywa unijna wymaga wdrożenia do prawa krajowego. Gdy państwo się spóźnia, sądy powinny w możliwie szerokim zakresie interpretować istniejące przepisy zgodnie z prawem UE, ale dyrektywa sama w sobie co do zasady nie może stworzyć nowego obowiązku prywatnego przedsiębiorcy w sporze wyłącznie między konsumentem a firmą. Innymi słowy: wysłanie do sklepu reklamacji z jednym zdaniem „zgodnie z dyrektywą 2024/1799 żądam dodatkowego roku ochrony” nie rozwiązuje problemu okresu przejściowego.

Nie oznacza to również, że kupujący jest bez ochrony. Nadal działa obecna ustawa o prawach konsumenta. Jeżeli towar jest niezgodny z umową, konsument może żądać naprawy albo wymiany, a sprzedawca odpowiada co do zasady za brak zgodności istniejący przy dostarczeniu i ujawniony w ciągu dwóch lat od dostarczenia towaru. W tym okresie działa również korzystne dla klienta domniemanie, że ujawniony brak zgodności istniał już w chwili dostarczenia, chyba że zostanie wykazane inaczej albo takie domniemanie nie pasuje do charakteru rzeczy lub usterki.

Trzeba też uporządkować nazewnictwo. W praktyce klienci mieszają trzy różne rzeczy:

• odpowiedzialność sprzedawcy za niezgodność towaru z umową — wynikającą z ustawy;
• gwarancję producenta lub sprzedawcy — dobrowolną, udzielaną na warunkach określonych przez gwaranta;
• prawo do naprawy R2R — nowy mechanizm nakładający określone obowiązki m.in. na producentów urządzeń objętych unijnymi wymogami naprawialności.

Nowością R2R jest m.in. zachęta do wyboru naprawy zamiast wymiany. Jeżeli konsument w ramach ustawowej odpowiedzialności sprzedawcy wybierze naprawę, okres odpowiedzialności ma zostać jednorazowo wydłużony o 12 miesięcy. Przy standardowych dwóch latach oznacza to w praktyce ochronę sięgającą zasadniczo trzech lat od dostarczenia. Nie należy nazywać tego „rokiem dodatkowej gwarancji producenta”, bo prawnie chodzi o coś innego.

Polski projekt przewiduje również obowiązek poinformowania klienta o wyborze między naprawą a wymianą oraz o konsekwencji wyboru naprawy. Dopuszcza też — za zgodą konsumenta — wykorzystanie towaru odnowionego. To rozwiązania konkretne, ale dopóki projekt nie stanie się ustawą, nie można traktować każdego z nich jak obowiązującego już przepisu krajowego.

Sprzęt kupiony w sierpniu i wrześniu może znaleźć się między dwoma reżimami

Tu pojawia się najważniejszy problem dla osoby, która kupiła sprzęt po 31 lipca 2026 r., lecz przed wejściem polskiej ustawy wdrażającej R2R w życie.

Unijne założenie jest dość czytelne: dodatkowe 12 miesięcy ustawowej ochrony po wyborze naprawy ma dotyczyć rzeczy kupowanych od 31 lipca 2026 r. Tymczasem w wersji polskiego projektu z 20 sierpnia 2026 r. przewidziano, że do umów zawartych przed wejściem polskiej ustawy w życie stosowane będą przepisy dotychczasowe. Projekt zakłada również zasadniczo 14 dni między ogłoszeniem ustawy a jej wejściem w życie.

Jeżeli taki przepis przejściowy pozostanie bez zmian, pojawia się bardzo praktyczny problem. Konsument, który kupił np. telefon 5 sierpnia 2026 r., mógłby na gruncie literalnego brzmienia polskiej regulacji przejściowej zostać potraktowany według starych zasad, mimo że dyrektywa zakłada stosowanie nowego mechanizmu do sprzedaży od 31 lipca.

To nie jest detal dla prawników. Przy sprzęcie wartym kilka tysięcy złotych różnica może oznaczać 12 dodatkowych miesięcy odpowiedzialności sprzedawcy.

Dlatego obecnie nie należy obiecywać klientowi kupującemu w okresie tej luki, że dodatkowy rok na pewno dostanie. Nie można też przesądzić, że definitywnie go straci. Projekt nadal może zostać zmieniony, a w razie pozostawienia kolizji znaczenie będzie miała zgodność polskiego przepisu z dyrektywą oraz sposób jego interpretacji przez sądy.

Inaczej wygląda obowiązek naprawy producenta. Komisja Europejska wskazuje, że po rozpoczęciu stosowania nowych regulacji producent ma być zobowiązany do naprawiania objętych nimi produktów także wtedy, gdy zostały kupione wcześniej. Warunkiem jest jednak to, aby dany produkt nadal podlegał właściwym dla swojej kategorii wymogom naprawialności, w szczególności dotyczącym dostępności części zamiennych.

To zmienia perspektywę. Telefon kupiony w sierpniu 2026 r. może nie mieć oczywistej drogi do dodatkowych 12 miesięcy odpowiedzialności sprzedawcy, jeżeli krajowy przepis przejściowy pozostanie w obecnym kształcie, ale po wejściu polskich regulacji może jednocześnie zostać objęty obowiązkiem naprawy po stronie producenta.

W obecnym projekcie nie ma dla tego obowiązku producenta takiego samego wyłączenia wcześniejszych zakupów jak dla części regulacji dotyczących umowy sprzedaży. To przemawia za objęciem nim również urządzeń kupionych przed wejściem ustawy, jeżeli żądanie naprawy zostanie zgłoszone już po rozpoczęciu obowiązywania nowych przepisów. Ostatecznie trzeba jednak sprawdzić tekst uchwalonej ustawy, a nie opierać się na obecnym projekcie.

Najczęstszy błąd w tej sytuacji to wrzucenie wszystkiego do jednego worka pod nazwą „gwarancja”. Przy awarii najpierw trzeba odpowiedzieć na inne pytanie: do kogo kieruję roszczenie?

Jeżeli do sprzedawcy, chodzi przede wszystkim o niezgodność towaru z umową i datę zawarcia umowy oraz dostarczenia rzeczy.

Jeżeli do producenta w ramach R2R, kluczowe stają się kategoria urządzenia, obowiązujące dla niej wymogi naprawialności oraz okres, przez który producent ma zapewniać odpowiednie części.

Nie każdy sprzęt dostanie prawo do naprawy i nie każda naprawa będzie darmowa

Prawo do naprawy nie tworzy zasady „każdy produkt elektroniczny musi być naprawiany przez producenta bezpłatnie przez wiele lat”. To zbyt daleko idący skrót.

Obowiązek producenta jest związany z kategoriami produktów, dla których przepisy UE ustanowiły szczegółowe wymogi dotyczące naprawialności. W katalogu znajdują się m.in. pralki i pralko-suszarki, zmywarki, urządzenia chłodnicze, odkurzacze, suszarki bębnowe, elektroniczne wyświetlacze i telewizory, smartfony, tablety, telefony bezprzewodowe, serwery i urządzenia do przechowywania danych, sprzęt spawalniczy oraz określone urządzenia związane z lekkimi środkami transportu. Katalog może być rozszerzany wraz z przyjmowaniem kolejnych wymogów ekoprojektu.

Dlatego przed wysłaniem żądania do producenta trzeba sprawdzić konkretną kategorię urządzenia, a nie kierować się tym, że sprzęt „ma elektronikę”. Nie należy automatycznie zakładać, że każdy drobny sprzęt kuchenny, każde akcesorium komputerowe czy każde urządzenie z akumulatorem jest już objęte takim samym obowiązkiem.

Drugi haczyk to cena. Naprawa wykonywana przez producenta na podstawie R2R nie zawsze będzie bezpłatna. Dyrektywa przewiduje naprawę nieodpłatną albo za rozsądną cenę. Przy ustalaniu ceny mogą mieć znaczenie m.in. koszt części, robocizny, prowadzenia serwisu i zwyczajowa marża.

To zupełnie inna sytuacja niż bezpłatne doprowadzenie wadliwego towaru do zgodności z umową przez sprzedawcę. Jeżeli uzasadniona reklamacja jest realizowana w tym drugim trybie, koszty naprawy, materiałów czy transportu nie powinny być przerzucane na konsumenta.

Producent objęty R2R ma natomiast zapewnić naprawę w rozsądnym czasie. Przepisy nie wprowadzają jednej liczby dni dla wszystkich urządzeń. Inaczej wygląda dostępność modułu do popularnego smartfona, a inaczej dużego podzespołu do kilkuletniej lodówki. Brak sztywnego terminu jest jedną z bardziej irytujących cech regulacji — w sporze nadal trzeba będzie oceniać konkretną sytuację.

Podczas naprawy producent może zaoferować sprzęt zastępczy bezpłatnie albo za rozsądną opłatą. Nie jest to jednak automatyczne prawo klienta do telefonu czy pralki zastępczej przy każdej naprawie.

Istotne są jeszcze trzy zasady:

• producent nie powinien odmawiać naprawy wyłącznie dlatego, że wcześniej urządzenie naprawiał niezależny serwis;
• części zamienne i narzędzia objęte odpowiednimi obowiązkami mają być oferowane za cenę, która nie zniechęca do naprawy;
• producent ma podawać informacje o naprawach, w tym orientacyjne ceny typowych napraw.

Sam obowiązek naprawy może w praktyce utrzymywać się przez około 5–10 lat, zależnie od rodzaju produktu i konkretnej części, ponieważ jest powiązany z okresami dostępności części wynikającymi z przepisów produktowych. Nie istnieje jedna dziesięcioletnia ochrona obowiązująca dla wszystkiego.

Jeżeli producent ma siedzibę poza UE, system nie powinien kończyć się na odpowiedzi „firma jest z Azji, proszę pisać do centrali”. W określonych sytuacjach obowiązek przechodzi odpowiednio na upoważnionego przedstawiciela, importera, a ostatecznie dystrybutora.

Przy droższej naprawie przydatny będzie również europejski formularz informacji o naprawie. Korzystanie z niego przez serwis jest dobrowolne, ale jeżeli przedsiębiorca go wystawi, powinien wskazać m.in. przedmiot naprawy, charakter usterki, cenę i przewidywany czas wykonania. Oferta przedstawiona w takim formularzu pozostaje zasadniczo wiążąca przez 30 dni kalendarzowych. Jeżeli przed wyceną konieczna jest diagnostyka, serwis może pobrać za nią uzasadnioną opłatę.

W praktyce przy awarii sprzętu kupionego po 31 lipca 2026 r. najlepiej od razu zebrać:

• potwierdzenie daty zawarcia umowy i dostarczenia sprzętu;
• paragon, fakturę, potwierdzenie płatności albo inne potwierdzenie zakupu;
• dokładną nazwę modelu i numer seryjny;
• opis usterki, zdjęcia lub nagranie błędu;
• historię wcześniejszych napraw;
• dane producenta, a przy producencie spoza UE także importera lub dystrybutora;
• pisemną odpowiedź sklepu lub producenta, szczególnie gdy odmawia naprawy.

Przy sporze o kilkutysięczny telewizor czy telefon ustna odpowiedź konsultanta na infolinii jest niewiele warta. Odmowę, koszt i termin naprawy trzeba mieć na trwałym nośniku.

FAQ

Czy smartfon kupiony 5 sierpnia 2026 r. automatycznie otrzyma dodatkowy rok ochrony po naprawie?
Nie można tego dziś zagwarantować. Unijne zasady przewidują dodatkowe 12 miesięcy dla towarów kupionych od 31 lipca 2026 r., ale obecny polski projekt nakazuje stosować stare przepisy do umów zawartych przed wejściem krajowej ustawy w życie. Ostateczna odpowiedź zależy od końcowego brzmienia przepisów przejściowych i ich stosowania.

Czy do czasu uchwalenia polskiej ustawy można żądać nowej naprawy R2R bezpośrednio od prywatnego producenta?
Nie należy zakładać, że samo powołanie się na dyrektywę wystarczy. Niewdrożona dyrektywa co do zasady nie może sama stworzyć nowego obowiązku prywatnej firmy wobec konsumenta. Nadal można natomiast korzystać z obowiązujących praw wobec sprzedawcy oraz z gwarancji, jeżeli została udzielona.

Czy prawo do naprawy obejmie sprzęt kupiony przed wejściem polskiej ustawy?
W przypadku nowego obowiązku producenta jest to realne. Konstrukcja unijnych przepisów zakłada możliwość naprawy również produktów kupionych wcześniej, o ile dany sprzęt nadal znajduje się w okresie, w którym obowiązują dla niego odpowiednie wymogi naprawialności i dostępności części.

Czy producent będzie musiał naprawić każde urządzenie?
Nie. Obowiązek jest powiązany z konkretnymi kategoriami objętymi unijnymi wymogami naprawialności. Trzeba sprawdzić kategorię produktu i przepisy produktowe, a nie samą datę zakupu.

Czy taka naprawa musi być bezpłatna?
Nie zawsze. Naprawa producenta w reżimie R2R może być bezpłatna albo wykonana za rozsądną cenę. Bezpłatność reklamacji do sprzedawcy z powodu niezgodności towaru z umową to odrębny mechanizm.

Czy wcześniejsza naprawa w niezależnym serwisie pozwoli producentowi odrzucić późniejsze żądanie R2R?
Sam fakt wcześniejszej naprawy przez inny serwis nie powinien być podstawą odmowy. To nie oznacza jednak, że producent odpowie za uszkodzenie spowodowane nieprawidłową ingerencją niezależnego serwisu.

Co sprawdzić jako pierwsze po awarii sprzętu kupionego po 31 lipca 2026 r.?
Najpierw ustal dokładną datę zawarcia umowy i dostarczenia sprzętu, a następnie sprawdź datę wejścia w życie ostatecznej polskiej ustawy wdrażającej R2R. Dopiero potem wybierz właściwą ścieżkę: reklamację do sprzedawcy z tytułu niezgodności towaru z umową albo żądanie naprawy kierowane do producenta. To najważniejsza decyzja — pomylenie tych dwóch trybów może skończyć się odmową opartą na przepisach, które w ogóle nie dotyczą danego roszczenia.

Jeżeli zakup przypadł na okres pomiędzy 31 lipca 2026 r. a wejściem polskiej ustawy w życie, w pierwszej kolejności zachowaj dokument potwierdzający datę sprzedaży i nie zgadzaj się na sprowadzenie całej sprawy do pytania, czy „gwarancja już minęła”. W takim przypadku data umowy, podmiot odpowiedzialny i podstawa żądania będą ważniejsze niż sama długość gwarancji producenta.

Więcej na ten temat na stronie: https://takieprawo.pl